Deze site is vernieuwd op 4 mei 2006
Op deze site zetten wij iedere week een rommelmarktorganisator of een organisator van een evenement of tentoonstelling in het zonnetje, dit doen we dmv. een interview. Items die al geweest zijn kunt u terug vinden in ons archief
Deze week hebben we als gast : Bernard Bonenkamp, hij doet veel voor het Achterhoekse, wilt u de nederlandse versie klik dan hier
Kiek, dat begunt richtig Achterhooks, dee eerste vroage van ow. “Woar bu’j d’r ene van en woar kom i’j heer”, is ne vroage dee’k steurig te heuren kriege a’k weerumme bunne in d’n Achterhook. Ik bunne d’r ene van Theetjen Bonenkamp en Jana van Os en bunne in 1958 in Grolle op de weld e’zat.
Miene kinderjoaren he’k deur e’brach an d’n Möllenweg, ‘ne stege tussen de Leppelstroate en de Zekenhoesstroate in Grolle. In dee tied was de Karkwal nog intact en zag ’t d’r doar oet as no op d’n Kanonsbulten. Ik mot een joar of zesse, half zeuven e’west wean too’t den wal an de kante e’schoaven wier um plaatse te maken veur ’t bejaardenhoes, zunde, vandage an d’n dag zollen d’r allerhande protestgreupe opstoan um d’n sloop teggen te hollen. Arfgood zol ’t wean. Ende joaren zeuventig bun’k oet Grolle weg e’goane en in Diem terechte e’kommen um doar mien brood as fotograaf te goan verdenen. Onderwiel zi’k no aweer ’n joar of twaalfne in Greffelkamp, ’n noaberschap in de buurte van Diem. I’j könt ’t vergelieken met Avest bi’j Grolle. Noast mien daagse wark he’k mi’j no ’t vak van kötterboer an e’leerd. Met miene paar hoonder, deet steurig ’t gat op ’t darp an hebt stoan en een paar peerde op mienen bunder vermake ik mi’j hier good.
A’k zo no en dan weerumme komme noar d’n Achterhook, völt mi’j op hoo gemeudelijk ’t volk doar is, gin leu van klein verstand zoa’k 't toodertied vake e’meend hadde. Ok kreg ik deur hoo mooi ’t landschap d’r feitelijk is. A’j d’r steurig wont, verlees i’j dat oet ’t oge, dan heurt ’t bi’j ‘t dagense. Pas a’j vort bunt goat ow de döppe los.
D’n Achterhook is miene geboortegrond woar’k as 19 joarigen opschötteling weg e’goane bunne, ik mark no, net as leu deet völle wieter weg e’goane bunt zoas Kees van de Meister, dat dee geboortegrond steurig trök. Nog immer, a’k van hier oet d’n Olden Iessel oaver goa, he’k ’t geveul thoes te kommen. Feitelik trök alles mien doar an, neet alleen de völle riekere sproake, moar ok de wieze woarop de leu met mekare ummegoat. Al joaren trekke ik met miene vrouwe Sjouke en de oorbänders Bart en Jetske, in de vakantie op d’n Achterhook an. Wi’j kampeert dan altied ne wekke of wat op ne mooie 300 joar olde boerderi’je in Meddo. ’t Leefste wa’k dan doo is met de boeren in de buurte een pröätjen angoan of met olde kammeröä ’n biertjen drinken bi’j “Haak & Hook” of bi’j wat vrogger “Den Helder” was, in Wenterswik. En natuurlijk miene kinder vertellen hoo of ’t hier in de tied van Frederick-Hendrik too e’goane hef. A’k eur dan vertelle dat den Stedendwinger zien hoofdkwartier bi’j Arve Kots had, könt Sjouke en ikke doar weer fijn ’n hötjen in de zunne op ’t terras blieven zitten en geneten van ’n gläësken Boksebier en van mekare. At ’t dan allemoale metzit kö’w ok nog zo’n heerlijk möältjen oet ne klompe etten. De kinder et dan pöfferkes oet de klompe en weet mekare oet de deuke te done hoo of Frederick zien volk op Grolle an stuurden, hoo of ’t op de Franse en de Engelse schanse wasse en woarumme de wëäge um Grolle wal steerne liekt a’j op de kaarte kiekt. Zee wet ’t krek….
Feitelijk he’k ow dat hierboaven al oet de deuke e’doane, de riekere sproake.
’t Achterhooks is zovölle rieker as ’t Hooghaarlemmerdieks of ’t Liemers. Nem no ’t simpele Nederlandse woord “knoop”; a’j doar oaver noa goat denken, wet i’j feitelik neet wat d’r e’meend wördt. Dat kump wisse neet umdat wi’j ’t “Hoog Haarlemmerdieks” neet zollen verstoan, moar umdat dee taal neet compleet is.
Ne Achterhooker hef ’t in dat geval oaver ne Knuppe of oaver ne Knoop, mien duch dat bunt twee verschillende dinge. Zo hef ’t Achterhooks ok zeker 30 weurde veur ’t Nederlandse weurd “Lopen”.
I’j könt: goan, gängelen, drapsen, dröalen, stiefelen, sloffen, sliepstarten, pöälen, lopen, en neum moar op.
Ik bun dan ok onmundig bli’j dat sinds een joar of tiene ’t Neersasse ne erkende sproake is, net as ’t Fries. No kan’k ok ’t weurd “dialect” in owwe vroage rechtzetten, ik schrieve in de Achterhookse “sproake”, met ziene eigen spelling, en neet in dialect. Dat zee in Dinxper anders proat as in Beltrum, in Grolle anders as in Aalten is woar, moar ‘t is nog immer de Achterhookse sproake. Grols, Dinxpers en Aaltens bunt dialecten van ’t Achterhooks.
Ik vinne dat onze kinder net as in Freesland, op de schole onderricht mot kriegen in ’t Achterhooks, noast ’t Nederlands. Natuurlijk is ’t zo dat ’t miene modersproake is, da’k allene moar Grolsch proaten tot da’k op schole kwamme. Doar bun’k met op e’greuid en doarin kan’k mi’j ’t beste oetdrukken. Op schole deet d’n meister d’r alles an um ow dat “Boerse” af te leren en ow Hooghaarlemmerdieks te leren. Zo verging ’t denk ik de meeste Achterhookers.
Dreumen blef ik in ’t Achterhooks doon. Dat kreggen ze d’r moar neet oet.
D’r is argens in de tied ’n moment e’west da’k beseften da’k mi’j veur dee sproake neet hoofden te schamen, dat ’t neet bloos de sproake van kötterboeren en leu met klein verstand wasse moar ne völle oldere, riekere en wied verbreidere sproake as ’t Hollands. I’j könt töt onder Hamburg geröste ow Achterhooks proaten, wisse dat ze ow doar verstoat, moar komme bloos neet met Hooghaarlemmerdieks an want dan stoat ze doar met de oorne te klapperen.
Mien antwoord op de vroage is dus: “Umdat ik ok in ’t Achterhooks dreume”.
Ik schrieve wa’k dreume, at ’t moar Achterhooks is of Achterhooks ondertiteld is.
Nea, ik schrieve van alles en nog wat, manges a’k mien neet richtig good in ’t vel veule of wat poeterig in de hoed bunne, kan ’t goan oaver kladden, schadden, drek en driete en dat de rasterpöale greun oet e’slagen bunt, de schoarpöale deur e’rot bunt en meer van zuk soort grei. Meestparts hebt miene verhalen ne wat zunnerige kante, dan geet ’t oaver de leefde, steerne an ’t zwark of oaver leu dee’k temeude bun e’kommen.
Vake zit d’r in miene verhalen ’n keurntjen woarheid en kö’j d’r van oet goan dat woar’t smook is, ok vuur is. Zo no en dan he’k ok ne “collumn”, meestparts krieg ik den van de redactie van d’n Moespot weerumme umdat den neet deur d’n beugel kan. Ik bunne wisse beni’jd of d’n beugel van Marline wat rumer is. ’t Kan wean da’k van dissen of gunnen wat heure en da’k dat dan opsloa. Manges kump dat joaren later weer boaven drieven en he’k gin idee woar of ’t heer kump. In ens he’k dan weer ’n verhaal. Ok kump ’t veur da’k ne mop e’heurd hebbe woarvan ik denke dat dén meer weerd is as bloos ne mop, doar goa’k dan ne zet op breui’jen töt dat d’r ’n verhaal of ne anekdote oet kump. Vake lik ’t as of ik ’t eigens met e’maakt hebbe, meestparts he’k de woarheid dan ’n betjen verdrëäid. Miene gedichten bunt recht oet ’t harte en legt mien geveul bloot, da’s meteen ’t antwoord op owwe volgende vroage. Nea, ik geve miene gedichten neet oet, in de eerste plaatse schrief ik ze veur mien zelf. Boetendat is ’t zo dat as ik leu vroage of zee ’n book zollen kopen met Achterhookse gedichten en verhalen, ik te heuren kriege dat ze al ’n book hebt. Net as Bleumers oet Reurle wordt miene gedichten en verhalen slagmoals in d’n Moespot e’plaatst. Bi’j Marline kö’j terechte veur wietere informatie. ’t Kost ow bloos € 12,= per joar a’j lid wordt………….. Doon !!! Ik bunne te bereiken onder: dit emailadres.
Hieronder ’n gedicht dat disse moale in d’n moespot ston: VÖGGEL In de kop niks
Bloos ne nebbe
Op d'n pokkel
Bloos veern
Veur zich
Bloos loch
Achter zich
Bloos loch
Boaven zich niemes
Bloos d'n hemel
Noast zich niemes
Bloos tooval
Onder zich
Bloos water
Ak dree wensen hadde
Dan zo'k wensen
Niks
Niemes
En een moal
Ne vöggel wean
......
Bernard Bonenkamp
Wol i'j meer leazen wat Bernard Bonenkamp zoal schrif, kiek dan efkes in unsen Leeszaal,
Wat miene kinder d’r later met doot mot ze eigens moar zeen.
Met Kees van de Meister oet Finland he’k ’t d’r oaver e’had dat beuke zonne hoge isolatieweerde hadden, i’j könt d’r gans in wegzakken en ow afsloeten van de boetenweld, ow issoleren, bu’j neet zonnen beukenworm, kö’j beuke mooi langs de boetenmure zetten, ok dan is de isolatieweerde arg hoge, doar kan spouw isolatie neet tegenan..
D’n Moespot wördt dreemoandeliks oet e’geven deur d’n Neersasse taalkring in ne oplage van op dit moment 950 stuks. Feitelik mos elken MARLINE bezeuker lid worden, i’j verriekt owwe sproake, least wat van Achterhookse schrievers en blieft bi’j de weld.
Veur de pries van dat lidmoatschap kö’j een keer of wat per joar op d’n Luifel in Reurle an um noar Achterhookse vertellers te luustern en ne oavend of wat bi’j Arve Kots deurbrengen met de Achterhookse schrievers en dichters en i’j kriegt dreemoandelijks d’n moespot op de matte. Wisse de €12,= dubbel en dwars weerd.
