De BOELEKEERL

Zo'n 150 jaor eleden, is 't hier gebeurd, tussen Halle en Zellem, zo umsgeveer op de grenze. A'j hier staot ku'j Durrekum zien liggen en ok de karktoren van Zellem deur de beume onderscheiden. Verkeer was d'r in die dage nog niet, peerd en wagen was 't enige vervoer en veur de rest mos i-j met de benewagen gaon. De weage wazzen slech en in de winterdag haost onbegaonbaor en at ut gevroren had was 't veur 't peerd en de voerman haost gin doen, zo schamperig wazzen ze.

In die dage was d'r nog vülle hied en vennegrond, d'r was nog maor weinig ontgonnen. Ok stonnen d'r hier in de streek nog maor weinig huuze en de luu die d'r woonden hadden 't slech, met hard warken op de schraole grond konnen ze net de kop baoven water hollen. 's Nachts wier d'r nog wel es un haze of knientje estreupt met un strik, die i-j hier oaveral konnen vinnen. "I-j mot de onderkinnekes toch maor an't wippen hollen", volgens den olden Bannink, die hier vrogger wonen. Buten hazen, kniens en reeën von i-j hier pedde, kikvörse, boomkikkers, vleermoeze en rans- en kerkoelen. Vogels zoas de fazante, de kiefte, grutto, wulpe en leeuwerikke zag i-j hier met tröppe. En dan wazzen d'r ok nog de kreaien, de markoalen en de eksters, van disse soorten bunt d'r now nog ok nog zat.

Zoas ik al zei, zo´n 150 jaor eleden was d'r hier nog vülle venne en hied, met een paar huuze, de luu die d'r toe wonen kan ik nog bi-j naame en toenaame nuumen. Mijn vader hef d'r zovake aover verteld dat ik ut gevuul hebbe da'k d'r zelf bi-j bun ewes. In die dage wonen d'r Besselder, ok wel Rooie Arie enuumd, Pannekoeken Willem, Willem Schieven was zien echte naame en Jan Bannink van 't verzoppen gat.

Besselder, Rooien Arie dus, was mien oavergrootvader en wat den met emaakt hef wil ik owluu vandage es vertellen. 150 jaor hef e zich rüstig ehollen en dan begint e weer en wet niet van ophollen. At e de smaak te pakken hef nemt e den énen nao den anderen en at e ow treft zie i-j ow familie nooit weer, luuster maor es.

Rooien Arie was op 1 april 1852 an 't hied meaien as streuisel veur zien sikke, 't was mooi weer met nog wel een laeg staond zunneken, maor al wel een temperatuur van tegen de twintig graden. De kieften ko'j oaveral heuren roepen en in't Eggeldersgat dansen de eerste muggen oaver 't water. De grutto oaverstemmen soms 't geluud van de kieften en Rooien Arie luustern d'r efkes nao en rüsten een betjen op zien zeise. Wat kon e genieten van die veurjaorsmuziek en 't jonge gruun dat al begon te kommen op beschutte plekken.

't Zol zo tegen half achte weazen at Arie d'r met gedaon hadde hie zetten zich efkes op een stomp um een piepken tabak te stoppen. De zonne zat d'r al bi-jnao achter en de kreaien begonnen samen met de roeken eur vaste plaatsen op te zuuken. Een machtig gezichte: zwerme vogels die nog efkes rondvliegt en dan met zien allen gaot slaopen.
't Was windstille, in de wiete kwam d'r nog ene anlopen, Arie kon zien dat 't een vrouwspersoon was an 't witte kepken dat ze op eur heufd had. Toe ze wat korter bi-j kwam zag e dat 't de dochter van Jan Bannink was, een deerntjen van een jaor of twintig. Ze zag Arie zitten en liep op um toe. Ze ging veur Arie staon en zetten 't mandjen dat ze an de arm droeg in 't hiet. "An genieten van 't mooie weer, Arie?", vroeg ze. Arie knikken, "Waor kom i-j vandan Mieneken?", vroeg e. "Bo, ik warke bi-j een boer in Hummel en ik mogge met de Paosdage nao huus." "Verrek jao, 't is margen Paosen, wil i-j wel geleuven dat ikke daor efkes niet an hadde edach.", zei Arie en hi-j stok zich de piepe opni-j an die um onder 't praoten was uut egaon. "Zo", zei Mieneken, "now gao'k wieter want ik verlange nao huus want ik hebbe mijn vader en moeder al in dri-j wekke niet ezien, Arie aju." Ze kreeg eur mandjen op en liep de heide oaver richtig 't venne.
Arie kek eur nao, wat een leavenslustige deerne was dat toch. Toe ze um een hoek dennen uut 't zich was verdwenen ston Arie op um zich nao zien boerderi-jken te begeven.

Opens werd de vrede op de heide verstoord deur een vreseleke schreeuw, een schreeuw van un vrouwenstemme, vanachter de hoge dennen. Arie rennen met de zeise nog in de hande richting 't dennenbusken. 't Harte bonken um in de strotte en borste. Achter 't busken begon 't venne "de Halsevloed". Wat e daor zag deed um 't harte, wat daornet nog zo onmundig te keer gong, bi-jnao stille staon.

Mieneken van Bannink lei op de boek in't water en vocht veur eur leaven, schreeuwen kon ze niet meer, want un groten voes hiel eur de mond dichte en un anderen voes proberen eur onder water te trekken. Eur mandjen dreef op 't water zo'n viefentwintig trad wieter. Arie bedach zich gin momenten vlaog d'r op af, hie ston tot an de boek in 't kolde water. De zeise had e nog in de hande. Toe hi-j bi-j Mieneken kwam bedach e zich gin ogenblik, hi-j halen de zeise an en met enen zwaai meaien e den groezeligen voes d'r af. Den bleef drieven op 't vieze water dat deur de worsteling was ontstaon. Mieneken was vri-j en heusten zich nao de kante. Arie grep de voes die op 't water dreef en maken ok dat e nao de kante kwam.

Samen puffen ze uut, nog niet bekommen van de doodsangst. Mieneken begon te grienen en lei eur heufd bi-j Arie op de scholder. "Bedankt Arie,"stamelden ze. "Gin dank, 't was mien plicht, iederene hadde dat edaon". En toe schot e uut: "Daor was e dan, den lapzwans, den smeerlap, jaoren zie-j um niet en inens is e d'r weer." Deur eur snikken hen vroeg Mieneken: "Wat bedoel i-j met den lapzwans?" "Bo, den boelekeerl die ow te pakken had, ens in de 150 jaor kunp e veur den draod", zei Arie, "hoe lang at e blif wet gin mense, 't kan bes weazen dat e een jaor lang probeert um ow te griepen, maor 't kan ok weazen dat e 't bi-j disse ene kere lüt en dat e zich in gin 150 jaor weer lüt zien." "Hoe zut den boelekeerl d'r uut?", vrüg Mieneken deur eur traonen hen. "Dat wet gin mense, 't gezichte hef nog nooit iemand ezien. Maor 't is gruunachtig, want zien hand he'k hier." Mieneken krop nog korter bi-j Arie en reern: Ik wil um niet zien, ik wil um niet zien!!" "Stille maor, hie lig an de rand van 't venne, a'k ow nao huus ebrach hebbe haal ik um op en begrave um diepe onder de grond ".

Arie brach Mieneken nao huus en daornao begraven e de voes van de boelekeerl achter 't hoenderhok.

Dit is waor gebeurd. Deur de jaoren hen is van vader op vader verteld waor de hand van de boelekeerl begraven lig .

Dit verhaal is geschreven door Herman Peppelman uit Varsseveld, Achterhoekse Cabaretier.