Welkom in het item

ACHTERHOEK 40 - 45

Hier vindt u informatie en verhalen over deze periode gezien vanuit de Achterhoek

Nav deel 2 over de JODENVERVOLGING, een persoonlijk verhaal van Hans Hermans over zijn herinnering en achtergrondinformatie over Anne Frank.

Het was Kerstmis 1949, toen op de kersttafel, naast de gebruikelijke ‘printe en sjnüts’ ook een cadeautje lag. Het bleek een boek met de titel Het Achterhuis; dagboekbrieven van Anne Frank. Natuurlijk was het de gekuiste uitgave, want Otto Frank leefde toen nog. Hij, de vader van Anne Frank, Pruisisch officier tijdens de 1e Wereldoorlog, wilde niet dat de ontboezemingen van zijn 14 jarige dochter, die betrekking hadden op haar gevoelens voor Peter van Pels (in boek: Peter van Daan) gepubliceerd zouden worden. Dat was natuurlijk ook naar de zin van veel ouders, die het boek aan hun kinderen cadeau deden.

Ook mijn joods buurmeisje, Selma Wijnhausen, die een jaartje ouder was dan ik, vond de inhoud van het boek zeer aangrijpend. Geen wonder, zij zat met haar ouders, vanaf 1942, drie lange jaren, op vier verschillende adressen ondergedoken.

De familie Wijnhausen mocht van geluk spreken, maar dochter Selma kwam nog een keer in een vervelende situatie terecht. Zij werd in Lemiers aangereden door een legervoertuig en met een ambulance naar het militaire lazaret in Vaals gebracht. Was het een ambulance van The Big Red 1? We zullen het nooit aan de weet komen.

Selma bezocht een tijdje de RK Bijzondere Lagere School in Lemiers, vervolgens de 5e en 6e klas van de lagere school en de Mulo bij de mamères in Bloemendal.

In 1961 emigreerde zij naar de VS en had de wind in de zeilen. Heel wat beter dan Anne Frank, dat andere joodse meisje, dat in een schuilruimte een dagboek schreef en op 15 jarige leeftijd in Bergen-Belsen, door nazigruwelen om het leven kwam.

De op 12 juni 1929 in Frankfurt geboren Anne Frank, heette eigenlijk Annelies Maria Frank. Haar moeder was Edith Holländer uit Aken.
In vrijwel alle Nederlandse boeken staat, dat zij in 1933 met haar familie van Frankfurt naar een nieuwbouwwijk in Amsterdam verhuisde, om aan vervolging van de nazi’s te ontkomen. De waarheid gebied te schrijven, dat de toen vierjarige Anne Frank, haar zus Margot en moeder Edith, in Aken bij oma Holländer logeerden en eerst later naar Amsterdam verhuisden.
In 1939 trok ook haar oma vanuit Aken naar Amsterdam.

Feitelijk was de familie Frank stateloos, want door een naziwet uit 1941 werd alle joodse burgers de Duitse nationaliteit ontnomen. Heeft Duitsland die wet achteraf ingetrokken? In ieder geval is Anne stateloos gebleven.

Ook in Nederland ontstonden hachelijke situaties, zodat de familie Frank zich op 6 juli 1942 genoodzaakt zag, om zich achter het bedrijf Opekta van haar vader Otto Frank, in een historisch achterhuis uit 1635 aan de Prinsengracht 263 te verstoppen.
In het voorhuis en in het magazijn werkten personeelsleden, waarvan sommigen wisten dat er joden ondergedoken zaten. De ingang van het achterhuis zat verborgen achter een boekenkast.

Er zaten acht mensen ondergedoken, Anne Frank, haar ouders, haar zus Margot, het echtpaar Van Pels met zoon Peter (in boek: Van Daan) en de tandarts Fritz Pfeffer (in boek: mijnheer Dussel).

Anne schreef in haar dagboek over de vele ruzies, over haar opbloeiende seksuele gevoelens, over haar genegenheid voor Peter van Daan en over angst en vrees.
Die vrees was gerechtigd, want op 4 augustus 1944, deed de Grüne Polizei een inval en werden de onderduikers via Westerbork en Auschwitz, naar het vernietigingskamp Bergen - Belsen getransporteerd.

Alleen Otto Frank overleefde de Holocaust. Het dagboek werd medio augustus 1944 gevonden door Miep Gies (in boek: Anne van Santen), een kennis van de familie Frank.
Miep kwam reeds in 1920, als ondervoed meisje, vanuit Wenen naar Leiden om drie maanden aan te sterken en ging niet terug naar Oostenrijk. Zij werd medewerkster van Otto Frank en gaf hem na de oorlog de schriften en velletjes die Anne beschreven had.

Otto zag er wel wat in en bracht een gekuiste versie op de markt. Pas na zijn dood in 1980, verschenen ook realistische drukken van het dagboek, maar die mochten in de VS, het land van de ongekende mogelijkheden, niet verkocht worden, omdat er ‘sexually offensive language’ gebruikt werd. Hoe noemde een Nederlandse krant, het vrije land dat ongekunsteldheid en natuurlijkheid aanstootgevend vindt? Men had er maar één woord voor over: Pervers!

‘Het Achterhuis’ behoort tot de Nederlandse literatuur en het boek werd vanwege zijn hoge kwaliteit, als één van de 50 thema’s, opgenomen in de Canon van Nederland.

Bij leven en welzijn, zou Anne op 12 juni 2009 tachtig jaar geworden zijn, maar voor de lezers van haar eerlijke ontboezemingen, blijft zij voor altijd een meisje. Ze maakte duidelijk, hoe verschrikkelijk het is, om met een aantal mensen, in één kamer, opgesloten, te moeten leven. Aken dat over een Anne - Frank - Gymnasium beschikt, heeft thans ook voor het huis waar oma Holländer woonde, Am Pastorplatz, drie messingtegels geplaatst.
Het is een teken dat Edith Frank - Holländer en haar dochters Margot en Anne hier gewoond hebben en de burgers van Aken aan hen denken.

Hans Hermans