html> Geschiedenis van de St Helenakerk in Aalten

Deze site is vernieuwd op 14 juli 2005




DE OUDE HELENAKERK TE AALTEN DEEL ÉÉN


In ons Achterhoeks verhaal vertellen we u de komende maanden iets over de Oude Helena te Aalten

De Hervormde kerk van Aalten, eertijds behorende tot het Bisdom Munster en gewijd aan de Heilige Helena, dateert uit de vijftiende en zestiende eeuw.
In de middeleeuwen werd de kerk gewijd aan koningin Helena. Zij was de moeder van de Romeinse keizer Constantijn de Grote en bekeerde zich tot het Christendom. In 324 na Christus maakte zij een bedevaartreis naar het Heilige Land. Volgens overlevering ontdekte zij toen het Heilig Kruis. Daarom staat zij vaak afgebeeld met dit kruis in de hand. In de andere hand draagt ze soms een kerkgebouw,omdat zij een aantal kerken stichte, o.a. de kerk op de Olijfberg en de Geboortekerk in Bethlehem.

In de kerk bevinden zich een aantal zeer opmerkelijke muur en gewelfschilderingen hierover volgende keer meer,

De kerk in Aalten is een pseudo-basiliek, vooral gekenmerkt door de grote in elkaar overlopende dakvlakken van middenschip en zijbeuken.

De toren dateert uit de 11e of 12e eeuw.
Het toren uurwerk werd in 1871 vervaardigt door de Aaltense uurwerk maker dhr J,W.Heinen, zijn zoon bracht daarin in 1906 belangrijke verbeteringen aan.

De preekstoel dateert uit 1764. De gebeeldhouwde zuil met lelie en bladmotieven, is waarschijnlijk ouder.
In 1844 werd een klankbord aangebracht, in het randschrift staat ondermeer:
Salich zijn diegene die het Woordt Godts hooren en het selve bewaren.

Rond 1970 werd de huidige gebeeldhouwde doopvont in gebruik genomen.

In 1560 was er al een orgel in de kerk aanwezig maar dat is verloren gegaan. Het huidige orgel is gebouwd door de beroemde orgelbouwers K.B. Blank en Zn.

De klokken:

De vier aanwezige luidklokken werden in 1943 door de Duitsers in beslag genomen en kwamen niet terug.
Na de oorlog werden in 1946 weer nieuwe klokken opgehangen deze worden tegenwoordig elektrisch geluid.

De klokken hebben altijd een belangrijke functie vervuld in de gemeenschapsleven van Aalten.
Zondags worden de klokken geluid en roepen de mensen naar de kerk.
Maar ook op elke andere dag van de week kan men ze horen. Dat begint 's morgens om Acht uur dan is het tijd om pannenkoeken te eten (pannenkoekklok)
s'middags om twaalf uur en tenslotte s ''avonds negen uur, dan was het tijd om naar bed te gaan, nadat men van tevoren nog pap had gegeten(papklok)

Ook als er brand was uitgebroken werd een klok geluid, daardoor werden de bewoners gealarmeerd om te helpen bij het bluswerk.

Bij het overluiden van een dode worden er drie klokken geluid afhankelijk van de woonplaats van de gestorvene.
Voor ieder buurtschap geldt een ander tijdstip: om 9.30 uur Lintelo, 9.45 uur Haart, 10.00 uur Dale of IJzerlo is het IJzerlo dan luidt de grote klok even voor, 10.45 uur Heurne, 10.30 uur Barlo, 11.00 uur voor iemand uit het dorp.

Zondags worden de klokken een half uur voor elke kerkdienst geluid en daarna vijf minuten voor de dienst.

De kerkgangers uit de buurtschappen hadden dichtbij de kerk hun "Angang "dat was een koffiehuis of een gewoon gezin waar gelegenheid was een rijtuig neer te zetten en het paard te stallen, bij veel huizen was in de achtermuur een ring gemetseld waar een paard aan vast gebonden kon worden.
Bij "de Angang "werden de kerkboeken bewaard en in de winter stond er voor de vrouwen een warme stoof klaar.
Na afloop van de dienst ging men terug naar "de Angang "daar werd alles weer opgeborgen, daarna werd er koffie gedronken en vaak ook nog wat anders, men praatte nog na over de preek, het weer , de prijzen van de varkens, enz.

De volgende keer vertellen we u meer over de geschiedenis van het begraven in de Helenakerk.

De foto's heben we gehaald uit het boek "RONDOM DE OUDE SINT HELENAKERK", samengesteld door J.G. ter Horst en E.M. Smilda



Mocht u nu zelf een leuk verhaal of anekdote weten, stuur dan even een berichtje per mail of per post, dan plaatsen we dat hier op deze site.