Deze pagina is vernieuwd op 1 mei 2010


Welkom in het item

ACHTERHOEK 40 - 45

Hier vindt u informatie en verhalen over deze periode gezien vanuit de Achterhoek

Andere delen die ik al behandeld heb vindt u HIER


Omdat dit een stuk geschiedenis van de Achterhoek is en het dit jaar 70 jaar geleden is dat de oorlog in Nederland begonnen is en dit in mijn ogen nooit meer mag gebeuren, wil ik het komende jaar aandacht hieraan besteden.

Ik probeer het op een eenvoudige en zo luchtig mogelijke manier te doen, gezien mijn doelstelling van de site. Ik wil dit doen door een jaar lang elke maand een onderwerp over deze periode te bespreken. Wanneer u op de Lichtblauw onderstreepte woorden klikt, dan kunt u meer achtergrondinformatie lezen of indien aanwezig verhalen van lezers


Deel 2 Jodenhaat,
Waarom, hoe uitte zich dat en wat voor gevolgen had dat in de Achterhoek.

Waarom had Hitler en hekel aan de Joden:

Een éenduidig antwoord is er eigenlijk niet voor te vinden, er zijn diverse redenen die je her en der kunt lezen. Wat ik zelf het vreemde vindt, is dat hij vroeger regelmatig met Joden optrok en dat hij ook een Joodse dokter had, waar hij zelfs lovend over gesproken heeft, aangaande een genezing van zijn moeder. Toch is er dus schijnbaar een behoorlijke kink in de kabel gekomen, maar voordat ik daarover begin eerst een klein stukje over het Antisemitisme.

Antisemitisme wil eigenlijk zeggen "tegen de Semitisten", (Afstammelingen van Sem uit het Oude Testament). Aangezien Joden hun religie beleven vanaf het Oude Testament wordt dus hier de Jodenhaat mee bedoeld. Dit is echter niet iets wat Hitler in het leven heeft geroepen, nee dit bestaat al eeuwen, het is al begonnen in de Oudheid met de Romeinen. Echter Hitler heeft dit antisemitisme aangegrepen om zijn persoonlijke haat jegens de Joden te gebruiken om zijn volk op te jutteren.


foto: www.wikipedia.nl ADOLF HITLER heeft in zijn jeugdjaren in de gevangenis gezeten en heeft daar tijd genoeg gehad om zijn anti - joodse ideeën uit te werken en dat heeft hij opgeschreven in zijn boek MEIN KAMPF
Hierin staat niet alleen de Jodenhaat beschreven en het waarom, maar ook dat hij de wereld wil veroveren en een nieuw Duits rijk wil creeéren, het zgn "Dritte Reich."

Waarom het derde rijk?
Het eerste rijk was het Heilige Roomse Rijk der Duitse Nazi's van 843 - 1806, het tweede was het Duitse Keizerrijk van 1871 - 1918 en hij wilde dus het Derde rijk creeéren, wat hem dus ook gelukt is in de periode van 1933 - 1945.


Over de echte redenen zijn dus veel variabele oorzaken, zo worden de volgende redenen genoemd:
- De Joden bezaten het kapitaal (geld) en hij was bang dat zij de overhand zouden krijgen, bovendien had hij helemaal niets op met het Kapitaal
- Hij beschuldigde de Joden ervan dat zij de reden waren dat Duitsland de eerste Wereldoorlog verloren had en daardoor het verdrag van Versaille getekend werd.
- Ook vond hij de Joden en nog een aantal andere groepen minderwaardig. Hij wilde Duitsland zuiveren van alles wat geen ARIËR was.
Tot mijn eigen verbazing zag ik dat de Ariërs eigenlijk de bevolking van Iraanse volkeren waren, maar die worden gezien als de grondleggers van de Indogermanen die in Europa gewoond hebben. Ze werden in ieder geval gezien als superieur en door Hitler en zijn volgelingen betiteld als een echt ras. Dus alles wat in hun ogen niet tot dit ras behoorde of andersdenkend was, moest "weggevaagd" worden, waarover later op deze pagina meer. Daartoe behoorde oa. de zigeuners en mensen met een beperking, Jehovagetuigen, de Slavische volkeren, waaronder Polen, Homofielen etc. Dus niet alleen de Joden vielen tot deze groep, maar omdat er tientallen miljoenen Joden zijn "opgeruimd" horen we daar natuurlijk het meeste van.


Hoe uitte zich deze Jodenhaat

Toen Hitler aan de macht kwam in 1933, heeft hij meteen maatregelen voor de Joden in het leven opgeroepen, dus al voor dat de oorlog begon, men mocht als Joodse jongen bv niet met een Arisch meisje trouwen, de handel die gedreven werd door de Joden waren ook aan strenge regels gebonden en zo meer. ook waren er vanaf het begin al overal bordjes te zien met " Joden niet welkom" ook mochten ze geen ambtelijke functie bekleden en in 1935 verloren ze hun burgerrechten helemaal.

Vele Duits - Joodse families vluchten naar andere landen, maar ook in die andere landen waren ze niet altijd welkom, In Nederland eerst wel, maar later ook niet meer, omdat ze bang waren hun neutraliteit kwijt te raken, zie DEEL 1 van deze serie.

Dit ging Hitler niet snel genoeg dus werden in 1938 duizenden Poolse Joden op transport gezet naar hun "thuisland" Polen.

De echte escalatie kwam tijdens de KRISTALNACHT, zo genoemd omdat er veel glasgerinkel was die nacht.

Wat gebeurde er nu die nacht: Alles wat Joods bezit was werd of vernield of in brand gestoken en uiteraard vielen daarbij vele gewonden. Als reden wordt aangevoerd dat een Duitse diplomaat de heer von Rath was vermoord door een Jood, die zijn beklag had gedaan over de Deportatie van de Polen en uiteraard geen gehoor kreeg.

foto: www.wikipedia.nl JOSEPH GOEBELS,
één van Hitlers naaste medewerkers, greep deze gelegenheid aan om hogerop te komen, wat hem dus uiteindelijk gelukt is, hij werd nl minister van propaganda en beheerste alle pers en andere media en zat daardoor ook heel dicht bij Hitler. Het voert te ver om hier uitgebreid op in te gaan, klik dus altijd even op de lichtblauwe linken, die verwijzen weer naar andere pagina's.


Ook in Nederland had deze nacht en de oorlog grote gevolgen, zoals gezegd uit angst de neutraliteit te verliezen werden Joden uit Duitsland niet meer toegelaten, mochten ze ook geen belangrijke ambten meer uitoefenen. Vanaf 1941 mochten ze ook niet meer studeren en moesten alle Joden zich laten registreren.


foto: www.wikipedia.nl Vanaf 3 mei 1942 moest iedere Jood een jodenster dragen, dit was een geel lapje in de vorm van een Davidsster, wat ook weer verwijst naar David uit het oude Testament. Dit lapje moest op elk kledingstuk gespeld worden, zowel jassen als bv trouwjurken etc. Iedere Jood moest er 4 aanschaffen, ze kostten 4 cent per stuk en men moest ook een textielbon in leveren. Dat komt later in deze reeks ook nog aan bod,


Omdat het voor de Joden steeds moeilijker werd en Hitler Joden oppakten voor de concentratiekampen en andere kampen gingen de Joden steeds meer onderduiken. Dat wil dus zeggen schuilplaatsen zoeken waar ze probeerden om de Duitsers te ontlopen. Daarvoor had men natuurlijk hulp nodig van anderen, die we verzetstrijders noemen. Zij deden overigens nog veel meer, waar ik later uiteraard ook op terug kom. In ieder geval hebben zo een aantal Joden de oorlog kunnen overleven. Maar helaas vonden velen de dood in de diverse kampen, ook dit vind vind u later elders in deze serie terug.

foto: Graad uit Echt

Eén van de bekendste onderduikers is wel de familie Frank in Amsterdam. Anne de dochter van de familie heeft in de jaren dat ze ondergedoken zat een dagboek bij gehouden en dat is later als boek gepublicieerd en verfilmd onder de titel "Het Achterhuis". De familie Frank zat samen met nog een andere familie in het pand dat op vindingrijke wijze was verbouwd tot onderduikadres. Zij woonden nl. in een gedeelte dat afgesloten was door een boekenkast. Het was een bedrijf en er werd dus overdag gewoon gewerkt. Zij kregen hulp van oa Tante Miep, die hun van voedsel ed voorzagen.
Helaas zijn ze verraden en is ze weggevoerd naar een concentratiekamp dat ze niet overleefd heeft. Alleen haar vader heeft de oorlog overleefd en die heeft het dagboek ook uiteindelijk uitgebracht. Er is nu een museum in dat pand, zie de site WWW.ANNEFRANK.ORG. Hier kunt u ook veel meer lezen over Anne en haar familie.

foto: Graad uit Echt foto: Graad uit Echt










Als u op deze DEZE LINK klikt ziet u een chronologische lijst van alle gebeurtenissen aangaande de Joden in Nederland.tot december 1943.

HANS HERMANS vertelt zijn persoonlijke herinnering en wat achtergrondinformatie over Anne frank.


De Joden in de Achterhoek

Om te beginnen kan ik een stukje vertellen over mijn eigen familie, nee ik ben geen Joodse, maar mijn voorvaderen hebben ooit de overweging gemaakt om naar Duitsland te emigreren. Toen de bewuste Kristalnacht was geweest was het niet alleen de haat tegen de Joden, maar hadden ze ook de leus "Ausländer Raus!" ofwel Buitenlanders eruit!
Mijn opa en oma moesten beslissen, of Duitser worden en 5 Reichsmark als bonus krijgen, wat neem ik aan een mooi bedrag was of Nederlander blijven en het land verlaten. Omdat mijn opa geen liefhebber van het regime van Hitler was, heeft hij gekozen om weer naar Nederland te gaan. Dit hield in dat hij binnen een paar uur zijn bezittingen in moest pakken en werd hij met medestanders op de trein gezet, die toen nog van Bocholt naar Winterswijk liep. Hij en de familie werden opgevangen en kwamen uiteindelijk in een noodwoning aan de Vredenseweg in Winterswijk terecht. Later hebben ze een huis gekocht aan de Misterweg, waar ze nog vele jaren hebben gewoond en ook in de oorlog nog genoeg hebben meegemaakt, vertel ik later nog wel.


Maar om op de Joden terug te komen, ook in de Achterhoek woonden vele Joden, met name in Winterswijk, waar nog heel lang de Joodse Sjoel stond en in Aalten waar nog steeds een Joods gebouw staat. Maar ook elders in de Achterhoek, er waren ook vele Joden die een bedrijfje hadden in de Achterhoek. Toen de Jodenhaat in Duitsland begon, kon men dat ook in de Achterhoek merken. Men werd niet zo vriendelijk meer behandeld, je mocht niet meer naar de Joodse mensen uit angst voor represailles.

Gelukkig waren er in de Achterhoek ook heel veel mensen die wel het lef hadden om met hen om te gaan en later zelfs levensgevaarlijke acties hebben ondernomen om Joden zoveel mogelijk te redden of op andere wijze te helpen.

Ook zag je dat Joden die je goed kende weggevoerd werden en dat er razzia's werden gehouden. Simpel gezegd: grove huiszoekingen met als enig doel Joden of andere onderduikers te vinden en die gevangen te nemen met als uiteindelijke doel de ontruiming van Joden.

Zo was bv de eerste razzia in Aalten in oktober 1941

Een bijzonder verhaal uit Aalten is het verhaal van ARON JAN WILLEM JEDWAB Hij werd door zijn ouders, (die moesten onderduiken), als baby bij een familie neergelegd, de toenmalige dokter heeft hem onderzocht en hem als de Arische Willem Herfstink in het geboorteregister ingeschreven. Na de oorlog werd hij weer met zijn ouders herenigd.

Op deze linken kunt u lezen over de Joodse inwoners van diverse plaatsen, klik dus op de lichtblauwe plaatsnamen:

AALTEN

DINXPERLO

WINTERSWIJK

ZELHEM

ZUTPHEN

Op de site van het JOODS HISTORISCH MUSEUM vindt u nog veel meer plaatsen, kunt u zelf uw eigen interesse gebied opzoeken


Verhalen en binnengekomen berichten

MIRIAM SCHWARZ heeft informatie opgestuurd over de Joden in Winterswijk en een stukje over de presentatie en onthulling van een herdenkingsplaquette. Klik dus op haar naam om het stuk te lezen.

Zeer interessante site! Ik ben geboren nà de oorlog, maar door de verhalen van mijn familie;vnl. m'n pa, (verzetstrijder, politiek gevangene in Duitsland, verplicht tewerkgestelde en ter dood veroordeeld, gelukkig één dag voor z'n bevrijding) is het net of ik alles zelf meegemaakt heb. Dank voor Uw uiteenzetting, en ik zal deze zeker opvolgen.

Een heel groot compliment Jacqueline. Je hebt de ingewikkelde materie op jouw specifieke wijze voor iedereen duidelijk gemaakt. Ga verder zo. Groeten, hans

Dit was in het kort een stukje over de Joden in de Tweede Wereldoorlog, ik kan uiteraard niet alles benoemen, daarvoor verwijs ik toch naar het internet en u kunt dus op alle lichtblauwe linken klikken.