t Spookt op ’t karkhof.

Lange joren trugge laeven der in 'n klein Gelders dörpken 'n hoofsmid met ziene vrouwe. Den smid bölken in 't wark en de vrouwe sprong zuneg met 't zoerverdeende geld umme, zodat ze hendeg an 'n besten griepstuver in 't kabinet hadden liggen. De leu in 't darp kekken hoge tegen 't span op en prezen den smid um 't vakwark dat e maken. Toch faeln der wat an 't op 't oge zo veurbeeldege paar. Meer as tien joor wazzen ziele etrouwd, maor 't was eur nog altied neet elukt um naogeslacht te verwarven. Zo wat dei gin good an euren verholding, maor veur den butenwereld was door neet völle van te marken.

Achter de gediens hadden zee ne zoer laeven. Volgens de smids- vrouwe, kon 't malleur allene maor bie úm liggen, zee was ter vaste van aovertuugd dat bie eur 't spul in odder was.
Den tied dee slep¬pen zik vedan, en 't kwam der van dat ze eure kopperen brulfte vierden. Neet zo lange door nao wodden den smid slim zeek. Hee ijlden en kreeg den énen koortsstoepe nao den ande¬ren, 't zoog ter slecht uut. 'n Wekke of wat later lek 't as of e effen ne oplaeving had, maor zo as dah zo vake geet opèns wodden 'm de keerse uut eblaozen! De tot träöne ereur¬de deepbedreufde weduwe kreeg ne bulte leu achter zik an, too den smid naor de grove edragen wodden.'t Volk op 't darp had spiet met eur no zee zo allene met de smederieje vedan mos. Maor der kwamp 'n lechpuntjen. 'n Kleine dreekwart joor was ze weduwvrouwe,too ze met den oldsten knech hen inschrieven gink, en neet zo lange door nao trouwen ze met 'm. Gin mense dee der van op kek, in dee tied kwamp zowat wal vaker veur. De klanten wazzen blie veur eur, dèn knech had der al ne joor of ewarkt, en verston zien vak, zo kon

't bedrief op de olde voot vedan gaon. Maor der was meer woor den knech good in was, wat eur eersten man neet trechte had können kriegen, dat lukken met den niej-bakken echtgenoot zowat van af de bedde¬planke. Too den gank ter eenmaol good inzat, kwamp ter nog ne heel stel achteran. 't Laeven in 't kleine dörpken kötteln rösteg vedan en in de smede¬rieje broezen 't van 't jonge laeven..Tot dat ter wat bizun¬ders veurveel. Op ne mooien veurjoorsdag wazzen der ne paar metselers genks met 't repareern van de verrinneweerde karkhofmure. De fundering mos starker emaakt wodden, en bie dat karwei kwammen ne paar verbleekte doodsköppe uut de grond. 'n Paar opschöttelinks van jonks dee door wat lepen te lanter¬fanten zogen dee köppe ok liggen. Bah de groezels trokken eur aover de rugge. Noe was ene van dee knapen 'n groten brekkert dèn nans bange veur was. De anderen dee begonnen 'm al eets te bewarken, en dagen 'm uut ene van dee köppe van 't karkhof te halen zo gauw as 't duuster was.

"Woorum zol ik zowat neet dörven, as 't mot dan nem ik der jao onder elken arm éne!", zo pochen 't heerschap. Nòh, dáh was in odder, de anderen helen 'm an zien woord. 's Aovens sliepstat¬ten ze met mekare onderlanks de mure van 't karkhof tot ze bie de poorte wazzen. Onderwiel at de kammeräö met mekare op den uutkiek stonnen,traen' t vregge heerschap den duustere karkhof op.

Noe e der eenmaol ston wodden 't toch wal anders, boh wat veel dah tegen. In ne grote eke reep ne oele, hee huvern der van. Dan von e mood en trad naor de plaatse woor as de köppe laen. Maor wat was dat?! Wat gebeurn der door veur 'm..as an den grond enaegeld bleef e staon..Dóór op 't middenpad...ene van dee köppe dee rollen egaals hen en weer! Hee schuppen zik de klompe uut, nomp ze in de voest en in enen spronk schot e aover de mure. Dan geiseln e der tussen uut. Hee had nog net genog aosem um naor de kammeräöje te schreeuwen. "Jonks..vlot! maakt a'j vot komt 't spookt hier! Dee köppe laefd!", en vedan gink e al wat den hemel gooien kon. De anderen leten zik neet neugen, en staoven achter 'm an. 'n Helen ende wieterop bleven ze staon um wat uut te hechten. Kats achter den aosem wazzen ze.

Noe wodden ok uut de deuke edaon wat of dèn vreggen blik¬sem op 't karkhof had ezene. "Lao'w der met naor den köster gaon, dit is jao te gek veur woorde", zo oppern der ene. Dat lek de andern ok wal wat en zee lepen wieter 't darp in. 't Köstertjen had nao 't heuren van eur verhaal niks te völle wille um 't duustere karkhof op te gaon, veur 't heldendom was e bepaold neet in de wege elegt. Hee stuurn de jonks op huus an, en gink op trad naor den dominee. Dèn zol 't wah wet¬ten. Zo'nnen dominee was per slot van rekkening better op de heugte van de hogeren macht as ne hee, zo dach e. Den dominee von 't maor 'n warreg verhaal,en dach dat de jonks den köster ne maol dufteg bie de bene hadden. Toch sloog e veur, um dan maor is met eur beiden hen kieken te gaon, naor wat ter te zene was. Dominee gink veur op, en den köster dèn 't hele gedoo deur ne hard bot gink, trad der met knikkende knee achter an. Deur de zwore iezeren poorte gingen ze met eur beiden den karkhof op. 't Arme kösterke zoog blas as ne maelmoes.. Net veurbie dèn groten eike zogen zee now ok den op 't middenpad hen en weer rollen¬den doodskop. "Lao'w maor is zene" zo sprok den dominee en hee grep 't dink van de grond. Too der niks gin bizun¬ders gebeurn, traen ok den bevenden koster kotterbie. Zelfs in de hande van den dominee bewaog 't heufd nog...En hó of ze bie 't lecht van de vale maone ok kekken, der was niks vrömds an te zene. "Lao'w 't dink maor met nemmen naor de Wheme", sprok den dominee: "Door hew eets better lecht en kö'w 't op ons gemak bekieken". Zee sloffen deur 't duuster weer achter mekare an, en eenmaol in de biekökken van de wheme an ekommen, kreeg den dominee ne waskeerse uut de iezeren krone den an den zolder hink. Dan nomp e ne holtspaone, heel um in 't vuur van 't fenuus, en stok e der de keerse met an.

Zó, noe hadden ze lech zat, en ontdekken ze ok 't geheim van den rollenden doodskop. Der had zik ne dikke rotte in vaste ekrop¬pen! Den köster waogen zik now kotterbie, en kek dan met op etrokken wenkbrauwen naor den dominee. "Dominee ik zee eets dat volgens mie neet kan, mo'j is zene, den onderkake zit jao nog stief vaste an de baovenkake..lik ow dat neet wat vrömd?" Hee nomp now den kop aover en bekek 't dink is good, mien God nae, wat zoog e now, dah kon toch neet woor waen, der stok ne vief duums naegel van onder naor baoven deurhen.
Kats veraltereerd leet e 't dink uut de hande pleern. Deur den klap op de kökkenvloere vlaog now 't kakement uut mekare en de rotte gink ter met ne noodgank van deur. Den dominee en den köster stonnen mekare ne ogenblik verwonderd an te kieken, nae maor, hier was moord in 't spel, zo wat gaf 't toch neet in eur darp.. Nog is ne maol bekekken ze ' t heufd. De plekke bie de mure waor ze 't evonden hadden was al lange jaoren neet meer in gebruuk. Hó mossen ze der toch met an. Dominee krabben zik is ne maol in den baord. "We'j wat 't is köster,lao'w der veur vanacht maor is rösteg aover gaon slaopen, margen hale wie de karkhofbeuke der wal bie, en denk ter umme, gin woord der aover praoten met andern!"

Dreks den anderen margen gink 't zeuken an. Welke leu wazzen der indertied zo kort bie de mure begraven? En wat nog völle belangrieker was, wee was hier zo naar an zien ende ekommen, zonder dat ter 'n mense eets van vernommen had. Naodat ze 'n dik half uur in 't book an 't bladeren wazzen ewes kwammen ze bie den smidsbaas trechte, den indertied zo vlot vot raken. Zee zatten zik de zaken is good op de riege. Dee vrouwe was toch wal behoorlek kort nao 't verstarven van eur man, met den knecht an de gange ekommen, zol door meer in't spel waen ewes, door was toch eets neet helemaol in odder. Dominee¬ beslot um der wark van te maken. Aoverniejs kreeg den koster den streng¬sten geheimholding op-elegd. Den kop gink in de sprekkamer van den dominee achter slot en gruntel. Den niejen smid en ziene vrouwe mossen maor is ne aovend bie 'm kommen praoten, zo von den dominee. Den anderen dag leet e eur ne boodschap brengen, en 'n paar dage later ston 't stel op de stoepe. Ze hadden gin benul woorveur ze kommen mossen, de karkbelasting hadden zee altied op tied betaald, en op eur karkbezeuk was toch ok niks an te marken.
De huusholdster leet eur der in, en gink eur dan veur naor de sprekkamer. Door ze 'n köpken koffie kregen veur ezat. Egaals wazzen ze nog an 't rikraojen woorveur ze kommen mossen... Ze kwammen der neet uut. Dan kwamp den dominee bie eur zitten, en kreeg ok hee 'n lekker köpken koffie. Naodat de huus¬hold¬ster de boodschap ekregen had dat hee 't eerste half uur absoluut neet estoord wol wodden, ston e op en leep naor de kaste. Good en wal hadden den smid en de vrouwe de koffie¬komme an de lippe, of hee lae de beide helften van den kop en den verroesterden naegel veur eur op taofel."

Zéé, hier he'k 'n heufd woor as ik ow beiden is wat aover vraogen wol". De smidsvrouwe verslok zik zodäöneg in de kof¬fie, dat ze dach dat ze de begaovinge kreeg. Euren helper in 't kwaod wodden kats blond um de kop. 't Lek effen of 'm 't hartwater trof. Nogmaols sprok eur den dominee an: "Is dit 't veurwarp van owleu zonde?", en doorbie wees naor 't heufd. Noe nomp de vrouwe 't woord, snotterend en stotterend kwamp de woorheid an 't lecht. Alles smet ze der uut. Zee vertellen van 't zoere laeven dat ze met eur eersten man achter de rugge had en hoo doodsbange at ze was ewes dat e achter eure verholding met den knech kommen zol. Bootveerdeg biechten ze noe met eur beiden 't hele verhaal op. Sámen hadden zee den wandaod uut-evoerd too den smid ziene oplaeving kreeg.

Zonder ne paar niejsgierege snotapen zol der gin mense eets van vernom¬men hemmen!

17 november 1991 verbetterd op 13 febrewari 1998, Wim Bluemers

Dit verhaal is geschreven door Wim Bluemers, wilt u meer lezen over Wim, kijk dan op zijn interview.