Welkom in het item

ACHTERHOEK 40 - 45

Hier vindt u informatie en verhalen over deze periode gezien vanuit de Achterhoek

Andere delen die ik al behandeld heb vindt u HIER

Hoewel je het niet zou denken, maar juist in oorlogstijd zoeken mensen naar een vorm van vertier en ontspanning. Deels om de moeilijkheden heel even te vergeten, om bv weer nieuwe energie op te doen om deze situatie aan te kunnen, maar ook uit een stil protest tegen de vijand. Zie bv het item VERZET

De ontspanning werd oa gezocht in het luisteren naar de radio, zoals Radio Oranje, thuis op de grammofoon, zeg maar de voorloper van de cd - speler en in het begin nog de bioscoop. Maar ook thuis werd gezongen en zelfs feesten gevierd zoals Sinterklaas en Kerst en er werd zelfs getrouwd. Over deze vormen van amusement en ontspanning wil ik u het een en ander vertellen.
Helaas heb ik over de Achterhoek niet echt iets specifieks kunnen vinden, dus hou ik het wat algemener dan u van mij gewend bent. Mocht u wel iets weten over de Achterhoek weten of u heeft een persoonlijk verhaal van uzelf of familie, dan hou ik me natuurlijk warm aanbevolen.

ZANG ETC:

Zoals ik al zei werd er veel geluisterd naar Radio Oranje, zie ook MEDIA IN DE OORLOG

Daar werden niet alleen de toespraken van Koningin Wilhelmina uitgestraald, maar werd ook amusement ten gehore gebracht door zangers en zangeressen. Deels voor de burgers thuis, maar de liedjes waren ook om moed in te spreken voor de soldaten.

Eén vd bekendste Engelse diva's uit die tijd was VERA LYNN, zij zong bekende nummers als "We'll meet again" en "Land of hope and Glory"
Als u HIER klikt, kunt u Vera Lynn horen en zien. Zij is ongeveer het boegbeeld geworden van de hoop in de Tweede wereldoorlog en kreeg als bijnaam "lieveling van de strijdkrachten".

Ook GLEN MILLER en zijn orkest was, zeker voor soldaten, de hoop in die tijd.
Ook nu nog wordt er veel van zijn muziek van destijds gedraaid, zie bv "In the mood" op YOU TUBE.

Ook de Duitse MARLENE DIETRICH, die Anti Hitler was, is een bekendheid toen en nu nog steeds, met liedjes als "Sag mir wo die Blumen sind" en het nog bekendere "Lili Marlene".

Maar ook Nederland had je zanger, zangeressen en orkesten die ook vandaag de dag nog tot de verbeelding spreken. Ik noem er hieronder een aantal, er zullen er vast nog meer zijn, maar dan heeft u een kleine indruk. Klik op de namen om naar de website te gaan waar u meer informatie over deze personen kunt vinden.

ANNIE DE REUVER, op deze site met een hedendaags interview. Zij is oa bekend van het lied "Kijk eens in de poppetjes van mijn ogen",

THE RAMBLERS met het bekende DAG SCHATTEBOUTJE.

WILLY DERBY, die bekend stond als anti - Duits artiest. HIER kunt u oa het liedje "morgen gaat het beter" beluisteren.

LOU BANDY die oa bekend is van het lied Rats Kuch en bonen, wat via de link ook te horen is.

Ook werd er toneel en cabaretvoorstellingen gegeven, zo was bv JOPIE KOOPMAN een zangeres, actrice en cabaretière.

Maar er waren ook cabaretgezelschappen zoals het Zondagmiddagcabaret van PAULUS DE RUITER. Ik heb een stukje gevonden waarbij hij de NSB op de hak neemt, klik HIER

Ook had je cabaretgezelschap DE WATERGEUS. Die veel uitzond via Radio Oranje.

Wilt u meer achtergrondinformatie over de muziek in de oorlog kijk dan op de site WWW.WO2-MUZIEK.NLWilt u meer liedjes luisteren kijk dan even op WWW.PHGA.NL

Om even op het cabaret voor te borduren, er werden in die tijd blijkbaar ook veel moppen gemaakt, ik noem er twee, zodat u een idee heeft:

Een dictator vindt zijn naam in elk land:
In China heet Hitler: Hang-Kreng-Hang; Japan: Foetsie - Moetie; Rusland: Mol - die - Mof; Polen: Pik - in - ski; Turkije: Keel'm; Abessinië: Haal - op - z'n - Bassie; Engeland: Chef - fielt; Amerika: Reuzen - fielt; Portugeesch - Jiddisch: Lopez - de - zee - in; Jiddisch: Sally - sterfe; Iers: O'Braai'em; Maleis: Stront - jong; Arabisch: Sla - em - een - lijkie; Fries: Jatstra; Italiaans: Allesjattie; Spaans: Don - derop; Latijn: O stierfie'is. En de Kaffers noemen hem: Führer

Beetje grof natuurlijk maar ja die hele tijd was grof en gruwelijk. Nog een klein voorbeeld:

"Weet je, dat Amerika tegenwoordig een enorm aantal bommen levert aan Duitsland?" "Wat zeg je nou?" "Toch is het zo! De Engelsche bommenwerpers brengen ze naar Berlijn."

Deze en veel meer kun je nalezen op WWW.CUBRA.NL.

FEESTEN

Ja ook dit klinkt gek, er was geen eten, een boel leed en toch werd er Sinterklaas en kerst gevierd.
Er zijn verschillende verhalen over Sint en zijn pieten. Het ene zegt dat we het aan de Canadese bevrijders te danken hebben dat er meerdere pieten met Sinterklaas meekomen.
Na de bevrijding hielpen de Canadezen, niet gehinderd door onze traditie, met het organiseren van het eerste naoorlogse Sinterklaasfeest en ze bedachten dat als één Piet leuk is, een heleboel Zwarte Pieten nóg leuker zijn.
Maar op deze foto uit 1943 genomen in Amsterdam is al te zien dat er meerdere pieten bij de Sinterklaas waren.
Met dank aan de Nostalgiekrant van WWW.SENIORWEB.NL en "juffrouwjo" op WWW.FLICKR.COM

Natuurlijk werd er niet zo uitgepakt als tegenwoordig, (wat in mijn ogen ook een beetje overdreven is), maar in die tijd en zeker voor de oorlog breide moeders nog kousen en sjaals, naaide jurkjes en kregen jongens een broek die vermaakt was van vaders broek od. Ook kreeg je allerlei lekkers zoals peperkoek en anijsmelk.
Hoe verder de oorlog vorderde, hoe minder de kadootjes werden, maar een gezellige avond hoorde er toch echt bij en dan werd er ook heerlijk gezongen, al was het maar om even de saamhorigheid onder elkaar te voelen.

Ook werden op bekende sinterklaasliedjes andere teksten bedacht die uiteraard anti - Duits waren. Hier een paar voorbeeld op de wijs van "Zie de maan schijnt door de bomen:

Sinterklaas kan van’t jaar niet komen"
Door de mijnen in de zee.
Z’n paardje hebben ze afgenomen
Dat is met de soldaten mee
Sinterklaas is officier,
Zwarte Piet is pontonnier
Sinterklaas is officier,
Zwarte Piet is pontonnier.

Een variant op "Zie ginds komt de stoomboot" is

Zie ginds komt de stoomboot, uit Spanje weer aan
ik zie sinterklaas op de uitkijk al staan

Hij zwaait met zijn mijter, en duwt met zijn staf,
die akelige mijnen een eind van zich af.
Hij vind het heel komisch en lacht in zijn baard,
want als hij aan wal komt dan heeft hij geen paard,
dat mag hem niet hinderen, hij staat toch voor niets,
bezoekt ons zo nodig gewoon op de fiets.

Deze en andere liedjes zijn te vinden op WWW.CUBRA.NL.

KERST

Kerstmis werd ook gevierd, want dat werd toch gezien als een feest van Hoop. Je moet niet vergeten dat in die tijd het grootste deel van Nederland nog echt streng gelovig was en men hoop vond in het bidden en het kerstfeest. Ik wil niet zeggen dat men tegenwoordig niet meer gelooft, maar vroeger werd je nog aangekeken als je niet ter kerke ging en tegenwoordig wordt je haast raar aangekeken als je naar de kerk gaat, maar dat even terzijde.

Uiteraard werd kerst ook sober gevierd, men had niet veel te eten en de sfeer was uitermate slecht, maar zoals gezegd hoop doet leven en dit feest was een goede aanleiding.

Ook werden er kerstliederen gezongen en ook hier zijn weer andere teksten op de originele teksten gemaakt, zoals op "De herdertjes lagen bij nachte":

De Tommies die vlogen bij nachte
Zij vlogen bij nacht door de lucht
De Duitsers die hielden de wachte
Bij luchtdoel- en afweergeschut
Sirenes begonnen te loeien
De bommen die vielen terneer
Zij vielen op schapen en koe-hoeien
Fabrieken bestonden niet meer…

Een ander kerstlied getiteld:

Kerstmis gaat niet door,
Dit jaar geen kerstfeest want:
Maria is geëvacueerd
Jozef in arbeidsdienst
Kindje Jezus ondergedoken
Os clandestien geslacht
Ezel burgemeester gemaakt
Herders aan het Oostfront
Drie koningen afgetreden
Stal in beslag genomen
Schapen naar Duitsland voor voedselvoorziening
Stro alleen op sigarettenbon
Engelenkoor door Hitler geëngageerd
De ster uitgeleend aan de joden
‘Stille Nacht’ wordt door de R.A.F. in de war gestuurd.

Ook deze liedjes zijn weer te bekijken op WWW.CUBRA.NL.

Ook de kalkoen hebben we aan onze bevrijders te danken, deze keer de Amerikaanse vrienden. Zij brachten niet alleen sigaretten en chocola, maar dus ook kalkoenen. Omdat het voor hun een feestgerecht was, namen de Nederlanders dit over en zo staat er ook nu nog vaak kalkoen op het menu. Zie ook DEZE SITE.

Hoe onwaarschijnlijk ook, maar de bezetters hadden het idee geopperd om een soort kerstfeest te geven in Kamp Westerbork, voor alle hoge pieten die toen in Nederland waren. Ze noemden dat het Joelfeest. De gevangen Joden moesten alles verzorgen, moesten zich uitsloven en mooi weer spelen. Zagen uiteraard al dat lekkers, want er werd flink uitgepakt, maar kregen zelf niets. Hoe wreed kun je zijn. Gelooft u me niet, bekijk dan de video op WWW.GESCHIEDENIS.VPRO.NL.

Als laatste heb ik nog een stukje gevonden over de viering van OUD EN NIEUW.

TROUWEN

Ja dat klinkt helemaal gek, maar schijnbaar werd dat ook gedaan. Ik weet het heel zeker, want mijn opa en oma zijn in 1941 getrouwd. Ze kregen in 1943 een dochter, mijn moeder en voor de bevrijding een tweede dochter, mijn tante. Ook zal er toen gedoopt zijn, want zoals ik al eerder meldde, men ging nog veel ter kerke en het geloof was de hoop, dus als je volgens die wetten leeft, moeten kinderen ook gedoopt worden. Maar heel eerlijk dat is gissen, want dat weet mijn moeder uiteraard niet en mijn grootouders leven niet meer, dus kan het niet vragen. Maar als u meer informatie hierover heeft, laat het me dan even weten. A wil ik geen onzin uitkramen en b wil ik zo volledig mogelijk zijn.

PERSOONLIJKE VERHALEN:

HERINNERINGEN VAN KEES VD MEISTER

Wat het feesten in de oorlog betreft, heb ik er maar een feest meegemaakt, als ik me goed herinner...

Mijn Pleegouders: hoofd der Lagere School en zijn echtgenote vierden in Juli 1943 hun 25 - jarige bruiloft en dat werd een groot feest.

Er werd een grote tent opgezet in de weide van Suselbeek, achter de Velswijkse school. Alles was versierd en je kon aan alles zien, dat er een groot feest op komst was.

Eerst in de middag werd een lange tafel klaar gezet voor het Bruidspaar en een grote familie. En ik herinne me, dat er genoeg eten was in de Achterhoek bij de meeste mensen.
's Avonds werd er gezongen en gedanst in de grote tent onder leiding van een boerenkapel. Ik danste en ik zong uit volle borst, zo hard ik kon en de buren zongen en lachten me veel dagen daarna nog na het lied: "hup Holland hup, laat de leeuw niet in z'n hempie staan".....enz. enz.

Bier werd er geschonken uit een groot vat, dat nooit leeg scheen te worden, want de dag na het feest gingen mijn pleegvader en ik nog ff lekker een biertje pikken. Alcohol moet er niet veel ingezeten hebben, want ik merkte op die jeugdige leeftijd niets van zoiets...

's Avonds kwam er even een agent van politie uit Zelhem kijken, maar verder ging alles gewoon door zonder razzia's of controle van de Bezettingsmacht of van de NSB of Landwacht.

Wel weet ik dat mijn broer Jaap het niet erg leuk vond, dat wij zo'n groot feest hadden gehad met de buurt en de grote familie van Oom en tante Meis, zoals onze pleegouders in de buurt genoemd werden.

Want volgens mijn broer zat hij in Kassel in de Duitse gevangenis, wegens sabotage in een fabriek voor Kriegs - materiaal. Terwijl wij in de Velswiek feest vierden....
Dat wisten wij toch niet, maar hoorden dat later van hem, toen hij op de een of andere manier gevlucht was door in het toilet van een trein van Duitsland naar Nederland zichzelf opgesloten had. Daarna is hij ondergedoken en hielp met de sabotage tegen onze overmacht. Dus ik was niet de enige in de familie, die vluchten kon. Zie mijn EIGEN VERHAAL van de vlucht uit Hilvarenbeek (N.Br.) een jaar later....
Voordien stuurde mijn oudere broer Jaap op de een of andere manier een briefje naar ons...."geschreven met zijn eigen bloed" ....dat hij op de een of andere manier met hulp van een vriend naar Nederland stuurde.

Dus er werd wel dergelijk feest gevierd in 1943 in onze buurt Velswijk ondanks alle ongenoegen en de vreselijke hongersnood in het Westen van het land.

Dit was een kleine greep uit het amusement in de oorlogstijd, Er zal vast nog meer te vertellen zijn, dus mocht u een aanvulling hebben, schroom niet en laat het me even weten.

Wilt u mij verhalen of foto's sturen, dan kunt u contact met mij opnemen via het vlaggetje beneden of via het reactieformulier in het menu, zodat ik u mijn emailadres kan geven.