Deze pagina is vernieuwd op 28 april 2010


Welkom in het item

ACHTERHOEK 40 - 45

Hier vindt u informatie en verhalen over deze periode gezien vanuit de Achterhoek

Andere delen die ik al behandeld heb vindt u HIER


Omdat dit een stuk geschiedenis van de Achterhoek is en het dit jaar 70 jaar geleden is dat de oorlog in Nederland begonnen is en dit in mijn ogen nooit meer mag gebeuren, wil ik het komende jaar aandacht hieraan besteden.

Ik probeer het op een eenvoudige en zo luchtig mogelijke manier te doen, gezien mijn doelstelling van de site. Ik wil dit doen door een jaar lang elke maand een onderwerp over deze periode te bespreken. Wanneer u op de Lichtblauw onderstreepte woorden klikt, dan kunt u meer achtergrondinformatie lezen of indien aanwezig verhalen van lezers


Deel 3 Het Verzet,
Wat is het welke vormen van verzet was er en hoe ging dat in de Achterhoek..

Wat is het Verzet:

Verzet wil eigenlijk niets anders zeggen dan acties ondernemen tegen het regime, in dit geval dus het regime van Hitler en zijn mannen. Verzet werd eigenlijk in alle landen gevoerd die in oorlog waren met Duitsland.

Je had drie vormen van verzet:

Het Stille of Klein Verzet
Het ongeorganiseerde Verzet
Het georganiseerde Verzet.


Het Stille Verzet:

Dit waren hele simpele uitingen van inwoners van Nederland, meer als symbolische daad.
Zo hing men bv. de was op in de volgorde rood, wit en blauw, droeg men vanaf de verjaardag van Prins Bernard Anjers in het knoopsgat. Hij was nl de 1e jarige vh Koninklijk Huis na de inval en werd genoemd Anjerdag.
Ook maakte men van een Wilhelminadubbeltje een soort broche en dat werd in de binnenkant van een jas gedragen.
foto: www.verzetsmuseum.org Verder waren de letters OZO overal te vinden, wat betekende Oranje Zal Overwinnen.
Ook werden lucifers met de kop naar boven in een knoopsgat gestoken als aanmoediging in de trent van "Kop op Jongens, eens worden we bevrijdt!"

In het begin werd dit door de Duitsers getolereerd, deed men er een beetje lacherig over. Maar hoe verder de oorlog vorderde, hoe grimmiger de situatie werd en zo werd ook dit verzet steeds meer bestraft met represailles.


Het ongeorganiseerde Verzet:

Dit was verzet dat echt hulp bood, maar dat spontaan bij de mensen opkwam. Gelukkig hebben veel mensen een poging gedaan om mensen in nood te helpen, het zij met onderduiken, hetzij met voedsel of andere dingen geven, etc. Vaak dachten ze niet eens over de evt gevolgen na, was het bieden van hulp belangrijker dan de angst voor represailles.

Ik weet bv. uit eigen verhalen in de familiekring, dat een vrouw die getrouwd was met een Joseph Goebelss, dus niet de Goebelss, die minister van propaganda was, maar een naamgenoot. Zij hielp Joodse kennissen vanuit Berlijn naar Nederland te vluchten. Als ze dan aan de grens werd tegen gehouden, zei ze "Ik ben getrouwd met Joseph Goebelss, denkt u nu echt dat u tegen zijn wil in de mensen wil terug sturen?" Men trapte in haar verhaal en zo kon ze haar Joodse kennissen helpen en ze hebben zelfs de oorlog overleefd, door haar kordate aanpak.

Dit is één van de vele voorbeelden die zich in die tijd hebben afgespeeld.


Het georganiseerde Verzet.

Dit is verzet wat door een bepaalde groep georganiseerd werd, zoals bv studenten, vrouwenhulp etc. Eerst waren dat kleine groepjes, maar later werd dat landelijk georganiseerd, hierover zo direct meer.

Deze groepen hielpen vluchtelingen onderduiken, gaven op allerlei manieren verlichting aan de burgers en later in de oorlog werden er sabotage - acties gepleegd, mensen vermoord etc.

In het begin ging dit nog redelijk in het openbaar, maar al snel bleek dat de Duitsers er niet van gediend waren en moest het stiekem gebeuren, vandaar dat men toen de term Ondergrondse gebruikte.
Zie ook
WWW.WIKIPEDIA.ORG.


Het eerste georganiseerde verzet werd eigenlijk al voor de Duitse inval geboden, nl door de CPN. De communistische partij in Nederland. Toen Hitler aan de macht kwam, moesten alle Communisten het land uit of werden, net als de Joden later, in kampen gestopt. De CPN bood toen al onderduik - en vluchtelingenhulp aan de Duitse medecommunisten. Zij hadden al de eerste "vluchtlijnen" door heel Nederland.

Ook bij ons in de Achterhoek werd er flink hulp geboden. Dat wordt heel mooi beschreven in het boek GRADUS KOBUS. van Henk Krosenbrink, die ik volgende maand in de Boekbespreking behandel. foto: www.wenters.nu

Deze Gradus Kobus was voorman van de CPN in Winterswijk en was fel tegenstander van de NSB, waarover ook volgende maand meer.
Omdat zijn huis bijna op de grens stond en hij ook nog een winkeltje aan de grens had, kon hij veel voor de Communistische vluchtelingen doen. Toen de oorlog echt in Nederland uitbrak, hebben ze nog overlegd of ze ook de Joden zouden helpen, maar de Joden hadden zelf ook al het een en ander opgebouwd, dus bleef het bij hun eigen medemensen. De CPN noemde hun hulp de RODE HULP, zij hadden ondermeer de illegale krant de Waarheid en waren de aanstichtsters van de februaristaking op 25 - 26 februari 1941 in Amsterdam en later ook in de rest van Nederland na de Joodse Razzia.


Zoals ik al zei kwamen er Landelijke verzetsorganisaties naarmate de oorlog vorderde.

Zo is er de LANDELIJKE ORGANISATIE VOOR HULP AAN ONDERDUIKERS in de volksmond genoemd LO.

foto: http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn6/rietberg Hier heeft mevrouw Kuipers Rietberg ofwel TANTE RIEK eveneens uit Winterswijk, een hele grote rol in gespeeld bij de oprichting.

Daaraan gerelateerd was er de LANDELIJKE KNOKPLOEG ofwel kortweg de LKP. Deze LKP probeerden bonnen, persoonsbewijzen etc te bemachtigen voor de vluchtelingen van de LO. Dat dat niet altijd al te vriendelijk en zonder gevaar ging moge duidelijk zijn.


Ook was er de zogeheten Pilotenhulp, daar ga ik in een ander deel dieper op in. Maar zoals de naam al vermoedt, was dit speciale hulp voor de gecrashte piloten.
De illegale pers was ook volop in bloei, maar ook dat komt in een ander deel uitgebreider naar voren.


Natuurlijk vonden de Duitsers deze acties niet goed en als ze er achter kwamen dat er weer iemand was vermoord of dat er andere acties was ondernomen, dan volgden er represailles. Een hele bekende is de Razzia in Putten, waar alle mannelijke inwoners werden afgevoerd en de meesten vermoord, omdat verzetsmensen een Duitse legerauto hadden beschoten tussen Putten en Nijkerk. Maar ook op kleinschalig gebied werd er dus veel van deze tegenacties of straffen uitgevoerd. Uiteindelijk werden de gepakte verzetstrijders in Kampen opgesloten en de meesten ter dood veroordeeld of ze bezweken aan de gevolgen vd ontberingen.


Hoe wist men nu van deze acties? Velen werden aangegeven door de SICHERHEITSDIENST afgekort SD, onder leiding van foto: http://www.wikipediaorg HEINRICH HIMMLER Deze SD had tot taak alles wat tegen het regime van Hitler uit de weg te helpen en daar hoorden uiteraard ook de verzetstrijders bij.

Maar ook de NSB, dat volgende maand aan de beurt komt, was fanatiek in het aangeven van mensen, niet alleen Joden die ondergedoken zaten, maar ook verzetstrijders die acties voerden.

Meer info kunt u lezen door HIER. te klikken. foto: graad Als u naar onder scrolt op deze link, dan ziet u vele namen van verzetstrijders. Waar u oa de bekendste verzetsstrijdster vindt Hannie Schaft, beter bekend als het "meisje met het rode haar"


Verzet in de Achterhoek

Ook in de Achterhoek werden overvallen etc gepleegd door Verzetstrijders, zoals de overval op HET HUIS VAN BEWARING IN ZUTPHEN 11 juni 1944. Waar ook tante Riek een grote rol in speelde.

Eén van de vergeldingsacties in de Achterhoek was de Executie van 46 gevangenen die in de KRUISBERG in Doetinchem zaten. Zij werden op 2 maart 1945 geëxecuteerd in een graanveld bij Rademakershoek in Varsseveld. De reden was een represaille voor de moord op 4 duitse soldaten door verzetsgroep de Bark, waar ook een boek van uit is gebracht. Als u HIER klikt kunt u een kleine documentaire zien.


Zoals ik boven al beschreef hadden Tante Riek en Gradus Kobus een grote rol gespeeld in het verzet van Nederland, maar er waren er uiteraard veel meer. Een aantal die bij mij bekend zijn, zal ik hier in het kort noemen:

Aalten

foto: http://www.omroepgelderland.nl JAN WIKKERINK :
alias Ome Jan, leider van het Verzet in Aalten.

foto: http://www.dwangarbeidersapeldoorn.nl JOOP DER WEDUWEN :
Hij was arts in Aalten en heeft vele onderduikers geholpen.

Gorsel:

GERRIT SLAGMAN :
Hij woonde op boerderij de Zonnenberg en heeft heel veel onderduikers in zijn huis gehad.

Hengelo:

DR TER BALS :
Een Hengelose Huisarts, in de oorlogsjaren.

JAN BEEMSTERBOER :
Politie - agent in het verzet.
Andere namen in Hengelo: Gerrit Harmsen, Frits Wansink, Jan Tijdink, Ben de Graaf. (met dank aan W. Hermans.

Steenderen:

JAN AGTERKAMP :
Hielp Engelse gestrande piloten en had connecties met het Amsterdams verzet.

BERNARD BESSELINK :
Op zijn land crashte het vliegtuig van hierboven.

Er zullen er uiteraard veel meer zijn, dus mocht u nog iemand wetem, geef het dan even door, dan kan ik ze er ook bij plaatsen, zij verdienen wat mij betreft dit kleine eerbetoon.


Persoonlijke verhalen

Hieronder vindt u het verhaal van JAN Zijn ouders zaten in het verzet.

Dit was in het kort een stukje over het Verzet, ik kan uiteraard niet alles benoemen, daarvoor verwijs ik toch naar het internet en u kunt dus op alle lichtblauwe linken klikken.

Wilt u mij verhalen of foto's sturen, dan kunt u contact met mij opnemen via het vlaggetje beneden of via het reactieformulier in het menu, zodat ik u mijn emailadres kan geven.